De Hiwweltour Saulheimer Hölle loopt van Saulheim door de idyllische Mühlbachaue naar prachtige rustplaatsen en uitkijkpunten. Prachtige panoramische uitzichten zijn te bewonderen bij de „Donnersbergblick“, ook op de „Saulheimer Hölle“, bij het Selztalblick en bij de „Tisch des Weines“. De gecertificeerde wandelroute werd in mei 2026 geopend, is 10,5 kilometer lang en je kunt er ongeveer 2:45 uur voor uittrekken.
Fietstocht Saulheimer Hölle: door de Mühlbach-uiterwaarden en de wijngaarden
De Hiwweltour ‘Saulheimer Hölle’ begint bij het gemeenschapshuis in Saulheim, naast de buurt speeltuin. Vanaf de parkeerplaats sla ik af in zuidwestelijke richting en loop ik langs de Mühlbach. Al na een paar minuten bereik ik het eerste hoogtepunt van deze wandeling: de idyllische Mühlbachaue. Het gerenatureerde uiterwaardengebied tussen Ober- en Nieder-Saulheim is een prachtig landschapspark met schaduwrijke rustplekken en zitgelegenheden. Waterpartijen en zijtakken van de Mühlbach wisselen elkaar af langs de route en je kunt er eenden, ganzen en, met een beetje geluk, ook fuutjes, kikkers en wilde bijen spotten. De paden door het 14 hectare grote uiterwaardgebied en biotoop zijn drempelvrij en worden omzoomd door wilgen, populieren en elzen.
Het waterhuisje en het uitzicht op de Donnersberg: uitzicht tot aan de Donnersberg
Vanaf de Mühlbachaue loop ik de gemeente uit en de heuvel op, de wijngaarden in. Na een korte klim ga ik naar links, langs het art-nouveau-waterhuisje van Ober-Saulheim, gebouwd aan het begin van de 19e eeuw, tot aan de rustplaats „Donnersbergblick“. Hier strekt het uitzicht zich uit over de Rijn-Hessische heuvels tot aan de Donnersberg, de hoogste berg van de Palts, en tot in het Odenwald. Het uitzicht is prachtig en de rustplaats biedt bankjes om even te blijven zitten en ligstoelen om te ontspannen. Ik geniet van het prachtige uitzicht bij dit mooie weer en neem even de tijd om iets te drinken, voordat ik verder ga. Het is half augustus, de wijnstokken in de regio hangen vol druiven en de druivenoogst in Rheinhessen staat voor de deur.
Het bosje van Neeb en het uitzicht op de Saulheimer Hölle
Even later wandel ik langs het bosje van Neeb, dat halverwege de 19e eeuw werd aangelegd door de toenmalige burgemeester, prof. Johannes Neeb. In die tijd was er in Rheinhessen een tekort aan bouw- en brandhout, waarop hij een acaciabosje liet aanplanten. Deze boomsoort groeit snel en het hout is zeer duurzaam en buigzaam. Het tekort kon zo snel worden verholpen en vanwege het succes werden er in Rheinhessen nog meer acacia’s aangeplant. Na het bosje loopt het wandelpad verder naar het westen en omhoog naar het uitzichtpunt „Saulheimer Hölle“. De Hiwweltour dankt zijn naam aan deze bekende wijngaardlocatie. De bodems van kalkmergel en de tegen de wind beschutte ligging zorgen voor uitstekende rode wijnen en Rieslings met een uitgesproken mineraliteit.
De wijngaard ligt op het zuiden, aan de rand van een kalkplateau. Men gaat ervan uit dat dit plateau ongeveer 30 miljoen jaar geleden is ontstaan. Vruchtbare lössgrond en zonovergoten wijnstokken vormen de basis voor de topwijnen van de Saulheimer Hölle, waarbij met de „Hölle“ in deze context een lichte helling wordt bedoeld en niet de plaats van eeuwige verdoemenis. Van het uitkijkpunt naar de dichtstbijzijnde zitplaats is het slechts een paar stappen. Hier ligt een boomgaard met bomen die op verschillende tijdstippen bloeien en zo voedsel bieden aan wilde bijen en vlinders. De huidige boomgaard sluit aan bij de traditie van de fruitboomgaarden die vroeger in de regio bestonden. De rustplaats met het bankje is heerlijk idyllisch.
Steinkaute en gemengde landbouw
Vervolgens volg ik het wandelpad naar het noorden over een uitgestrekt hoogvlakte dat in landbouwgebruik is. Ook op dit stuk heb je prachtige uitzichten in alle windrichtingen. Op deze zomerdag reikt het uitzicht tot in de Rheingau en naar de Große Feldberg in het Taunusgebergte. Onderweg kom ik langs de voormalige steengroeve van Nieder-Saulheim, die tegenwoordig is opgevuld en eveneens landbouwgrond is. De voormalige kalksteengroeve grenst aan het historische veldpad naar Partenheim, dat de omliggende wijngemeenten met elkaar verbindt. Op dit traject wandel je overigens op de Jakobsweg.
Uitzicht op het Selztal – Rastplaats met een prachtig uitzicht
Langs de grensroute van het gebied wandel ik naar beneden naar de rustplaats Selztalblick met de zitplaatsen en het houten fotokader. De uitkijkpunten op de nieuwe Hiwweltouren zijn perfect gekozen, want ze bieden de wandelaar extra hoogtepunten naast de klassieke bezienswaardigheden die langs de routes liggen. Tijdens mijn pauze en een tussendoortje geniet ik van het uitzicht op het schilderachtige Selztal en de wijngaarden in de omgeving. Daarna ga ik verder over een deel van de Jakobsweg, langs het Bergs-Heisje, de glijhelling Klauer en het Gabelberger Brünnchen, omhoog.
Uitzicht over de oerzee van Rheinhessen vanaf de ‘Tafel van de Wijn’
Al ligt de volgende zitplaats langs de weg te wachten: de „Wijntafel“ met uitzicht op het bekken van Mainz. Op deze plek bevond zich miljoenen jaren geleden een oerzee, zoals blijkt uit de vondsten van schelpen. Rheinhessen lag destijds in een lagune met riffen; er ontstond kalksteen en er werden lagen klei en zand afgezet. Later trok de zee zich terug en bleef er een hoogvlakte over. Kenmerkend voor de regio zijn oude afzettingen van kleimergel, die bij regen in beweging komen en centimeter voor centimeter verschuiven. In de holtes verzamelt zich water, er ontstaan ‘Klauer’ (wilde eilandjes) in het ‘wijngaardmeer’ en grondwater stroomt door smalle spleten in de kalksteen. Een boeiende geologische geschiedenis die nog steeds zichtbaar is en die de regio Rheinhessen kenmerkt.
Het hoogvlakte van Rheinhessen met prachtige vergezichten
Vanaf de „Wijntafel“ wandel ik langs het Witte Huis in zuidelijke richting over het uitgestrekte plateau. Hier vind je akkers met gemengde teelt en langs de weg staat een bankje. Er waait een lichte, verkoelende wind over de vlakte; in de verte is de Donnersberg weer te zien, evenals een klein deel van de Odenwald-heuvels. Dit deel van de Hiwweltour biedt net zo’n prachtig uitzicht als de rustplaatsen die ik al heb bezocht. Er zijn slechts enkele lichte stijgingen en dalingen op de route en ook hier is de bewegwijzering van de tocht met de wegwijzers en informatieborden goed zichtbaar.
Nu loop ik langs de wijnstokken verder naar het zuiden, richting Saulheim. De wijnstokken dragen weelderige druiventrossen, die de komende weken door de wijnboeren zullen worden geoogst. Al snel komt de Mühlbachaue weer in zicht; ik wandel de wijngaard af en even later sta ik bij de ingang van de gemeente Saulheim. Ter afsluiting van de tocht loop ik terug door het idyllische uitergebied naar de parkeerplaats bij het gemeenschapshuis. Daar bevindt zich het start- en eindpunt van de Hiwweltour Saulheimer Hölle.
Saulheim ontdekken: bezienswaardigheden en tips voor een tussenstop
Als je na de wandeling nog wat tijd in Saulheim wilt doorbrengen, kun je een kijkje nemen bij de katholieke Sint-Bartholomeuskerk en de protestantse kerk van Nieder-Saulheim. Beide liggen vlak bij het gemeentehuis. Niet ver daarvandaan ligt het streekmuseum van Saulheim, dat momenteel echter gesloten is vanwege renovatiewerkzaamheden. Het prachtige historische gebouw kun je echter in ieder geval van buitenaf bekijken. Om even bij te komen zijn de vinotheek Schloßgartenhof – Weingut Dörrschuck en de Gutsschänke Weidenberger-Hof aan te bevelen. Voor aanvang van de wandeling kun je overigens ’s ochtends ontbijten in Hotel Lehn.
Mijn conclusie
De Hiwweltour Saulheimer Hölle is heerlijk veelzijdig en landschappelijk zeer afwisselend. Prachtige uitkijkpunten met een schitterend uitzicht worden afgewisseld met idyllische stukken door de wijngaarden van Rheinhessen. Mijn persoonlijke hoogtepunten zijn de Mühlbachaue, de rustplaats „Donnersbergblick“, het uitzicht op de Saulheimer Hölle, het uitgestrekte plateau, het uitzicht op het Selztal en de „Tisch des Weines“. De Hiwweltour biedt prachtige indrukken, maar er zijn weinig schaduwrijke stukken. Daarom raad ik aan om de wandeling op warme zomerdagen vroeg in de ochtend te maken.
Reisinformatie en tips
De Hiwweltour is bereikbaar vanaf het station van Saulheim via een gemarkeerd toegangspad (lengte 900 m). Met de auto bereikt men de gemeente via de A63 door de afslag Saulheim te nemen en via de L401 richting Saulheim te rijden. Bij het gemeenschapshuis is een parkeerplaats; daar bevindt zich ook het start- en eindpunt van de Hiwweltour. Voor de wandeling wordt aanbevolen om antislipschoenen, comfortabele wandelkleding, drinkwater en proviand in een rugzak mee te nemen.
